Opróżnia kuchenne szuflady, zapala i gasi światło dziesięć razy z rzędu, przekręca klucz w drzwiach, naciska wszystkie przyciski pralki. Przez cały dzień powtarzasz „nie dotykamy”. Jeśli twoje dziecko wszystkiego dotyka, to bardzo częste między pierwszym a trzecim rokiem życia. Krótka odpowiedź: tak się uczy. Zabezpiecz to, co niebezpieczne, a potem daj mu rzeczy, którymi wolno mu manipulować: własną szufladę, czynności do robienia z tobą i ewentualnie tablicę z aktywnościami, zwaną też tablicą manipulacyjną albo busy board.
Dlaczego wszystkiego dotyka
Dziecko odkrywa, że jego ruchy mają skutek. Naciskam, światło się zapala. Ciągnę, szuflada się otwiera. Przekręcam, drzwi się zamykają. To związek przyczyny i skutku. Powtarzanie tego dziesięć razy to nie prowokacja: dziecko sprawdza, czy działa to za każdym razem.
Chce też robić to, co ty. Przekręcasz klucze, otwierasz szafki, naciskasz przyciski. Naśladuje ruchy, które widzi każdego dnia. A jego ręce stają się coraz zręczniejsze: chwytanie, przekręcanie, szczypanie, pchanie. Wszystko to wymaga ćwiczenia.
Celem nie jest więc powstrzymanie dziecka od dotykania, ale danie mu prawa do dotykania właściwych rzeczy.
Najpierw zabezpiecz to, co niebezpieczne
- Gniazdka elektryczne: załóż zaślepki na te, które są na jego wysokości.
- Środki czystości i leki: trzymaj je wysoko, w zamkniętej szafce. Pod zlewem załóż co najmniej blokadę drzwiczek.
- Baterie guzikowe: trzymaj je poza zasięgiem, nawet zużyte. Sprawdź, czy schowek na baterie w pilotach i zabawkach jest przykręcony. Jeśli podejrzewasz, że dziecko połknęło baterię, od razu zadzwoń pod numer alarmowy 112 albo do ośrodka toksykologicznego, nie czekając na objawy.
- Szuflady z nożami, piekarnik, zmywarka: zablokuj je albo uniemożliw do nich dostęp.
- Drobne przedmioty: magnesy, koraliki, monety trzymaj poza zasięgiem.
Jak odpowiedzieć na jego ciekawość, nic nie kupując
1Szuflada tylko dla niego
Wybierz w kuchni dolną szufladę albo szafkę. Włóż do niej bezpieczne przedmioty: pudełka z pokrywką, drewniane łyżki, durszlak, kubki, ściereczki. Wolno mu wszystko z niej wyjmować. Pozostałe zostają zamknięte.
2Pudełko z prawdziwymi rzeczami
Stary pilot bez baterii, portmonetka z zapięciem, klamerki do bielizny, słoiczek z zakrętką. Prawdziwe przedmioty często interesują dziecko bardziej niż zabawki. Sprawdź, czy żadna część nie może się oderwać.
3Czynności do robienia z tobą
Zapala światło, gdy wchodzicie do pokoju, naciska przycisk w windzie, otwiera drzwi kluczem, z twoją pomocą. Robi to „naprawdę”, a to bardzo wiele dla niego znaczy.
4Wymieniaj przedmioty
Co tydzień zmieniaj zawartość szuflady albo pudełka. Nowość na nowo budzi ciekawość. Nasz poradnik półka Montessori: jak eksponować i wymieniać zabawki wyjaśnia, jak to zrobić.
Kiedy tablica manipulacyjna naprawdę pomaga
Tablica manipulacyjna, czyli busy board, to panel, na którym są zasuwki, zamki, włączniki, kółka i zamki błyskawiczne. Dziecko znajduje na nim ruchy, których szuka w domu, w miejscu, w którym wolno mu je wykonywać. Przydaje się, jeśli dziecko ciągle wraca do zamków i przycisków, a ty masz wolną ścianę.
Tablice manipulacyjne BusyBunnyToys z naszego działu zabawek dla dzieci są robione ręcznie na Łotwie, ze sklejki, z farbą wodną z certyfikatem zgodności z normą UNI EN 71-3:2019. Wszystkie elementy są przykręcone i przyklejone. Jak wybrać:
- Na ścianę: formaty od 40 x 60 cm do 60 x 80 cm albo zestaw dwóch paneli. Producent zaleca przykręcenie ich do ściany. Bardzo duże formaty pozwalają bawić się kilkorgu dzieciom naraz.
- Do drzwiczek i zasuwek: modele z drzwiczkami, z zasuwkami, zamkami, zamkami błyskawicznymi, koralikami i zębatkami.
- Do przenoszenia: formaty 30 x 40 cm. Model podróżny kładzie się na łóżku, kanapie albo na podłodze.
Producent zaznacza, że z tablicy korzysta się pod nadzorem dorosłego. Co jakiś czas sprawdzaj, czy żaden element się nie rusza.
Tablica manipulacyjna nie zastąpi reszty. Dziecko nadal będzie się interesować prawdziwymi szufladami. Ale ma „tak” obok „nie”.
A po 3. roku życia?
Około 3. roku życia ciekawość często kieruje się ku składaniu, budowaniu, kształtom. W naszym dziale zabawek drewnianych układanki do piętrzenia Modern X i Modern Y od Wooden Story, z naturalnego, nielakierowanego drewna, oraz drewniany tangram z 7 elementów tej samej marki są przeznaczone od 3 lat. Jesionowe obręcze Ewart Woods, w trzech rozmiarach, można układać w wieżę, sortować i toczyć. Inne pomysły według wieku znajdziesz w poradniku zabawki Montessori według wieku.
Błędy, których warto unikać
- Mówienie „nie” bez propozycji czegoś innego. Potrzeba zostaje, a dziecko szuka gdzie indziej.
- Tablica manipulacyjna oparta o ścianę, gdy producent zaleca jej przykręcenie. Może się zsunąć albo przewrócić.
- Dawanie starych urządzeń z bateriami. Zawsze wyjmij baterie i kable, zanim dasz dziecku jakiś przedmiot.
- Dawanie wszystkiego naraz. Przy zbyt wielu przedmiotach naraz dziecko przeskakuje z jednego na drugi. Lepiej mało i z wymianą.
- Zostawianie dziecka samego z nowym przedmiotem. Zobacz, jak go używa, zanim pozwolisz mu bawić się swobodniej.
Jeśli twoje dziecko chce robić „samo” także inne rzeczy, nasz poradnik „Ja sam!”: jak urządzić dom dla samodzielności dziecka rozwija te pomysły.
Narzędzie: jaka propozycja dla twojego dziecka?
Odpowiedz na 5 pytań o dziecko i twój dom.
Możliwe propozycje:
Propozycja 1: zabezpieczyć i zrobić mu miejsce, nic nie kupując. Zacznij od zaślepek do gniazdek, blokad drzwiczek i schowania niebezpiecznych produktów wysoko. Daj mu w kuchni dolną szufladę tylko dla niego i pudełko z prawdziwymi, bezpiecznymi przedmiotami. Na później zajrzyj do naszego działu zabawek dla dzieci.
Propozycja 2: tablica manipulacyjna przykręcona do ściany. Dziecko szuka zamków i włączników, a ty masz wolną ścianę. Duża tablica, przykręcona do ściany, daje mu miejsce, w którym te ruchy są dozwolone. Wybierz model z drzwiczkami, jeśli lubi otwierać i zamykać. Zobacz nasz dział zabawek dla dzieci.
Propozycja 3: mała tablica manipulacyjna do przenoszenia. Nie masz wolnej ściany albo chcesz zająć dziecko gdzie indziej. Format 30 x 40 cm kładzie się na podłodze albo na kanapie i łatwo się go chowa. Bądź obok, gdy się bawi. Zobacz nasz dział zabawek dla dzieci.
Propozycja 4: drewniane zabawki do składania. Dziecko ma ponad 3 lata albo lubi głównie budować i sortować. Układanki do piętrzenia, tangram albo obręcze w różnych rozmiarach zajmują jego ręce w inny sposób. Zobacz nasz dział zabawek drewnianych.
Quiz: ciekawość i bezpieczeństwo
Sprawdź w minutę, czy znasz najważniejsze zasady.
Warto zapamiętać
- Dotykanie wszystkiego to jego sposób na naukę: przyczyna i skutek, naśladowanie, zręczność rąk.
- Najpierw zabezpiecz: gniazdka, środki czystości, leki, baterie guzikowe, drobne przedmioty.
- Własna szuflada i czynności wykonywane razem z tobą często zaspokajają tę potrzebę, bez kupowania czegokolwiek.
- Tablica manipulacyjna pomaga, jeśli dziecko ciągle szuka zasuwek i włączników: przykręcona do ściany, jeśli jest do tego przewidziana.
- Mało przedmiotów, wymienianych co jakiś czas, i zawsze pod twoim okiem.
Najczęstsze pytania
Od jakiego wieku tablica manipulacyjna?
Opisy tablic BusyBunnyToys nie podają konkretnego wieku. Są pomyślane dla maluchów, pod nadzorem dorosłego. Dobry moment to chwila, gdy dziecko interesuje się zasuwkami, przyciskami i zamkami.
Czy tablica manipulacyjna sprawi, że przestanie dotykać prawdziwych szuflad?
Nie całkiem. Dziecko nadal będzie się interesować domem. Ale ma miejsce, w którym te ruchy są dozwolone, dzięki czemu „nie” w innych miejscach łatwiej zrozumieć.
Czy można samemu zrobić tablicę manipulacyjną?
Tak, z deski i solidnych elementów. Każdą część przykręć śrubami, unikaj drobnych elementów, które mogą się oderwać, i nigdy nie używaj dostępnych baterii. Przykręć panel do ściany.
Co włożyć do kuchennej szuflady?
Pudełka z pokrywką, drewniane łyżki, durszlak, kubki, trzepaczkę, ściereczki. Nic tłukącego się, ostrego ani na tyle małego, żeby dało się to połknąć. Co jakiś czas zmieniaj zawartość.
Moje dziecko dotyka wszystkiego u innych. Co robić?
Weź ze sobą małą zabawkę, którą zna, albo tablicę manipulacyjną w małym formacie. Uprzedź gospodarzy i szybko sprawdź, co jest na jego wysokości. Proponuj mu dozwolone czynności, na przykład dzwonienie do drzwi.
