Een Montessorikast is een laag, open meubel waarop een klein aantal speelgoedjes wordt gepresenteerd, elk op zijn plek, op kinderhoogte. Het principe komt neer op drie ideeën: weinig voorwerpen tegelijk zichtbaar, toegang zonder hulp van de volwassene en een regelmatige rotatie van het speelgoed dat in voorraad wordt bewaard. De kast vervangt het spelen met de volwassene niet; ze organiseert de ruimte zodat het kind makkelijker kan kiezen, pakken en opruimen.
Wat is een Montessorikast?
In de Montessorimethode is de omgeving van het kind op zijn maat ingericht. De kast is een van de centrale meubels: laag, open, vaak van hout, ze presenteert het speelmateriaal zonder deur of lade. Het kind ziet wat beschikbaar is en kan het zelf bereiken, of het nu op de grond zit, op handen en knieën kruipt of staat, afhankelijk van zijn leeftijd.
Ze onderscheidt zich van een gewone boekenkast door haar geringe hoogte, haar geringe diepte en het kleine aantal voorwerpen dat erop staat. Als u deze aanpak net ontdekt, geeft onze gids Montessori-pedagogiek thuis, eenvoudig uitgelegd de belangrijkste principes.
Waarom weinig speelgoed tegelijk presenteren?
Veel ouders merken dat een volle kist met door elkaar liggend speelgoed vaak wordt leeggegooid zonder dat het kind bij een voorwerp blijft stilstaan. De Montessoribenadering stelt het omgekeerde voor: enkele goed zichtbare speelgoedjes, elk compleet en op zijn plek. Deze presentatie kan het kind helpen te zien waar het zin in heeft, daarop terug te komen en het op dezelfde plek op te ruimen.
Het is geen strikte regel en ook geen recept dat altijd werkt. Elk kind is anders, en door te observeren stemt u het aantal en het soort speelgoed af.
Zo presenteert u het speelgoed op de kast
Eén speelgoed, één plek
Elk speelgoed heeft zijn eigen plek. Speelgoed met meerdere stukjes (inpasspelletjes, blokken, kralen) legt u op een dienblad, in een mandje of in een open doos, zodat het kind alles in één keer kan meenemen en compleet kan terugbrengen.
Weinig voorwerpen en ruimte
Laat ruimte vrij tussen het speelgoed. Een kast met twee niveaus kan als richtlijn een kleine tien activiteiten bevatten; voor een peuter volstaan er vaak maar enkele. Het belangrijkste is dat het geheel in één oogopslag overzichtelijk blijft.
Compleet speelgoed in goede staat
Haal kapot speelgoed of speelgoed waarvan stukjes ontbreken weg. Een onvolledige puzzel is vaak een bron van frustratie en neemt alleen maar plaats in op de kast.
Een logische indeling
Sommige gezinnen leggen de activiteiten van links naar rechts en van boven naar beneden, van het eenvoudigste naar het moeilijkste, of groeperen het speelgoed per soort: manipuleren, boeken, muziek, doen-alsof-spelletjes. Kies een eenvoudige logica en houd u eraan, zodat het kind zijn weg makkelijk terugvindt.
Voorwerpen die bij de leeftijd passen
Kleine voorwerpen, batterijen, knopen en losse onderdelen vormen een verstikkingsgevaar voor jonge kinderen. De pagina „Ongevallen in huis: hoe beschermt u kinderen?” van het Franse ministerie van Economie herinnert aan de te nemen voorzorgen. Respecteer de leeftijd die op elk speelgoed staat en houd buiten bereik wat niet geschikt is.
De rotatie van speelgoed: gebruiksaanwijzing
Bij rotatie bewaart u een deel van het speelgoed in voorraad, uit het zicht, en wisselt u regelmatig het speelgoed dat op de kast staat.
- Maak een selectie: laat enkele speelgoedjes op de kast staan die het kind op dit moment gebruikt, berg de andere op in een kast of een gesloten bak, uit het zicht.
- Observeer een paar dagen: welk speelgoed wordt gepakt, welk blijft liggen, welk wordt op een onverwachte manier gebruikt.
- Vervang een of twee verwaarloosde speelgoedjes door andere uit de voorraad. Het tempo hangt van het kind af: sommige gezinnen wisselen elke week, andere om de twee of drie weken.
- Houd de favorieten: een veelgebruikt speelgoed blijft staan zolang het het kind interesseert.
- Haal later het opzijgelegde speelgoed weer tevoorschijn: een voorwerp dat enkele weken geleden werd verwaarloosd, kan opnieuw interessant worden.
Om speelgoed te kiezen naargelang de fase waarin uw kind zich bevindt, leest u onze gids Montessori-speelgoed: zo kiest u het per leeftijd.
Speelgoedkist en opberging van Montessorispeelgoed: welke plaats voor elk?
De speelgoedkist is niet onverenigbaar met een Montessoribenadering, op voorwaarde dat u haar een duidelijke rol geeft:
- Voor de voorraad: een of meer gesloten bakken, uit het zicht opgeborgen, bevatten het speelgoed dat op zijn beurt in de rotatie wacht.
- Voor een categorie: een mandje met ballen, een bak met blokken of een kist met verkleedkleren kan naast de kast staan, zolang de inhoud gelijksoortig blijft.
- Geen rommelbak: een grote kist waarin alles door elkaar ligt, maakt kiezen en opruimen moeilijker voor een jong kind.
Manden van natuurlijke vezels, houten dienbladen en open dozen zijn handig om speelgoed met meerdere stukjes op de kast zelf te presenteren.
Hoe kiest u een Montessorikast
De hoogte
Het kind moet alle niveaus kunnen bereiken zonder te klimmen. Voor een baby die op de grond speelt, volstaat een kast met een of twee niveaus. Voor een ouder kind blijven twee of drie niveaus doorgaans bereikbaar.
De stabiliteit en de bevestiging
Een kind kan zich aan de kast optrekken om overeind te komen of proberen erop te klimmen. Kies een meubel met een brede basis en monteer, als de handleiding een wandbevestiging voorziet, deze ook. De DGCCRF raadt in het algemeen aan de waarschuwingen en instructies van artikelen voor kinderen te volgen en hun stabiliteit te controleren (praktische fiche van de DGCCRF). Zet de kast niet onder een raam: Santé publique France raadt aan meubels waarop een kind kan klimmen uit de buurt van ramen te houden (campagne ter voorkoming van valpartijen uit ramen).
De diepte en de afwerking
Een geringe diepte voorkomt dat speelgoed achter elkaar wordt gestapeld. Kies liever afgeronde hoeken, een zorgvuldige schuring en een afwerking die makkelijk schoon te maken is. Ook het materiaal telt: onze gids massief hout, multiplex of MDF helpt u te vergelijken.
De plek
Zet de kast tegen een muur, in de buurt van een speelkleed waar het kind kan zitten om te spelen. Een vrije ruimte voor het meubel laat het toe het speelgoed op de grond of op een tafeltje neer te leggen. Lage kasten vindt u in onze collectie Montessorimeubels en tapijten in de collectie kindertapijten.
Wat zet u op de kast naargelang de fase van het kind?
Ga niet uit van een precieze leeftijd, maar van wat uw kind vandaag doet:
- Als het liggend of zittend op de grond speelt: enkele voorwerpen om vast te pakken, een rammelaar, een stoffen of kartonnen boekje, op het laagste niveau.
- Als het zich verplaatst: voorwerpen om te rollen en te stapelen, een eenvoudige vormendoos, boeken.
- Als het staat en loopt: inpasspelletjes, blokken, overschenkspelletjes, muziekinstrumenten, alledaagse voorwerpen voor het nabootsingsspel.
- Later: puzzels, sorteerspelletjes, tekenmateriaal, kleine activiteiten uit het dagelijks leven.
Voor een overzicht van de meubels die in elke fase nuttig zijn, leest u Montessorimeubels: welke kiest u van 0 tot 6 jaar.
Veelgestelde vragen
Hoeveel speelgoed zet u op een Montessorikast?
Er is geen officieel aantal. Veel gezinnen beginnen met enkele speelgoedjes voor een peuter en breiden daarna wat uit. Het juiste aantal is dat waarbij de kast overzichtelijk blijft en uw kind erin slaagt op te ruimen.
Hoe vaak moet u het speelgoed roteren?
Dat hangt van het kind af. Observeer het: als een speelgoed al meerdere dagen niet meer wordt gepakt, vervangt u het. Laat het speelgoed staan waarin het nog interesse heeft.
Moet u de speelgoedkist afschaffen?
Niet per se. Gebruik haar liever als voorraad, uit het zicht opgeborgen, of voor één categorie voorwerpen, zoals ballen of knuffels.
Moet een Montessorikast aan de muur worden bevestigd?
Volg de handleiding van de fabrikant. Is een wandbevestiging voorzien, monteer die dan, vooral als uw kind zich begint op te trekken aan meubels.